Нарықты зерттеу және сегменттеудің пәні мен әдістері

3 кезең-1996-1998 жж. Негізгі мақсаты-жекешелендіру үрдісін аяқтап зерттеу және сегменттеуда жеке сектордың басымдылығына жету.

Әдибиеттер:

1.     Блинов А.О. Малое предпринимательство. Организационные и правовые основы деятельности. М. Ось-89. 1998г.

2.     Мамыров Н.К. Смагулов Н.Т. Яновская О.А. и др. Основы предпринимательства. Учебное пособие - Алматы 1997г-72с.

3.     Зерттеу және сегменттеу предприятия. О.И. Волков. М. Инфра – М 1998г

4.     Камаев В.Д. и др. Основы экономики .-М.: 1992.

Бақылау сүрактары:

1.     Зерттеу және сегменттеу жүйелер және олардың модельдері. Қазақстан Республикасында жеке менщіктің қалыптасу мәселелері.

2.     Қазақстан Республикасындағы аралас меншіктер.

3.     Қазақстан Республикасындағы меншікті мемлекетсіздендіру және жекешелендіру проблемаралы.

  Тақырып 5. Нарықты зерттеу және сегменттеудің жалпы сипаттамасы.

Тақырып мақсаты: Нарықты зерттеу және сегменттеудің түсінігін, құрылымын білуНарық моделдерін білу. Әр мемлекет бойынша сипаттау.

Сүрақтар:

1.     Нарық – зерттеу және сегменттеу категория ретінде.

2.     Нарық құрылымы.

3.     Түтыну тауарлар нарығы.

4.     Өндіріс факторлар нарығы.

5.     Қаржы, қызметтер, инновация, рухани өнім нарығы.

         Зерттеу және сегменттеу байланыстар өнімнің өндірушіден тұтынушыға қозғалуын қамтамасыз етеді. Бір жағынан өндірушілер арасында көпжақты айырбас, екінші жағынан тұтынушылар арасында пайда болады. Мындай процесстер тауарлы қатынастарға ауысады, ал тауарлы-ақша қатынастар жағдайындағы айырбас процестер нарықты қатынастардың формасына ие болады. Нарықты қатынастардың мәнін қарастырғанда кез-келген зерттеу және сегменттеу әдебиетте олардың әртүрлі анықтамалары беріледі. Нарық-адамдар бір-бірін сатушы сатып алушы ретінде іздейтін- табатын орын. Нарық екі жақты мағынаға ие: 1.нарық айырбас, айналыс сферасында іске асырылады.

2.нарық-өндіріс, бөліс, айырбас, тұтыныс процестерін қамтитын адамдар арасындағы зерттеу және сегменттеу қатынастарының жүйесі. 

  Нарықты жүйе жеке меншіктің үстемдігі, қоғамдық еңбек бөлінісі, ақша арқылы жүзеге асырылатын айырбас қатынасының кеңінен дамуымен сипатталады. Бұл жүйе зерттеу және сегменттеудің орындылық қағидасына, яғниминималды шығындар арқылы максималды нәтижеге жетуге ұмтылысқа негізделеді.

   Нарықты зерттеу және сегменттеу- өндірушілер мен тұтынушылар нарық арқылы әрекет ететін шаруашылықты ұйымдастыру нысаны. Осыған сүйенсек, нарық - бұл нарықты зерттеу және сегменттеудіңіске асырылу механизмі, бұл "не, қалай, кім үшін өндіру керек?" мәселелері баға, сұраныс пен ұсыныстың көмегімен шешілетін өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы зерттеу және сегменттеу қатынастар жүйесі. Сатуға арналған өнімдерді өндіру орын алған жердің бәрінде нарық пайда болады.Нарықты зерттеу және сегменттеудің қызмет етуі белгілі оның элементтерінің болуын қажет етеді. Бұл элементтер жиынтығы нарықты жүйені құрайды.

·        өнірушілер мен тұтынушылар;

·        жеке меншік немесе аралас меншік;

·        баға белгілеу;

·        сұраныс пен ұсыныс;

·        бәсеке;

·        шектелген мемлекеттік араласу.

Нарықты шаруашылықтың субъектілері:

1. Үй шаруашылықтары - адамзат капиталының өндірісін, қайта өндірісін қамтамасыз ететін, қандай да бір фактордың меншік  иесі болып табылатын,  өз мұқтаждықтарын максималды қамтамасыз етуге талаптанатын, шешімді жеке-дара қабылдайтын құрамында бір немесе бірнеше тұлғалар бар зерттеу және сегменттеу бірлік, яғнимұның бәрі түтынушылар.

2. Фирма (кәсіпорын) - өнімдерді сату мақсатында дайындау  үшін   өндіріс   факторларын   қолданатын,   пайданы максималдандыруға талпынатын, шешімді жеке-дара қабылдайтын зерттеу және сегменттеу бірлік.

3.Мемлекет - бұл үкіметтік және мемлекеттік мекемелер.
Нарықты шаруашылықтың бұл субъектілері әрқашан сатушы және сатып алушы рольдерін атқарады. Олай болса, нарық мүмкін болатын барлық арымдардың ортасында болады: ақшалай - сатып алушылардан сатушыларға сатып алынған тауарлар үшін төлем түрінде; материалдық ағымдар - сатушылардан сатып алушыларға ресурстар, өнімдер, қызметтер, тауарлар түрінде. Мұндай жағдай кері байланыс жүйесін құрады, мұның өзі кез-келген зерттеу және сегменттеудің тұрақтылығы мен тиімділігінің шарты және ең бастысы нарьқтың негізгі функциясы болып табылады.

Нарықтың күрделі зерттеу және сегменттеу жүйе ретінде өзіндік құрылымы бар. Нарықтарды ажырату критерийлері көп және олардың бәрі нарықты қатынастардың әр түрлі қырларын сипаттайтындықтан маңызды болып табылады.

Сонымен қатар, әр зерттеу және сегменттеу жүйенің түпкі мақсаты түрлі зерттеу және сегменттеу мақсаттағы тауар өндіру арқылы іске асырылатын тұтыну болғандықтан, негізгі критерийінарықтың нарықты қатынастар объектілерінің  зерттеу және сегменттеумақсатына қарай жіктелуі болып табылады.

Атақты Л. Эрхардтың айтуы бойынша, "нарықты зерттеу және сегменттеудан жоспарлы зерттеу және сегменттеуға өту оңай, керісінше, жоспарлы зерттеу және сегменттеуны еркін нарықты шаруашылықпен ауыстыру асқан қиыншылық тудырады".

Нарықтың атқаратын қызметтері:

·     реттеуші;

·     ақпараттық;

·     санациялық;

·     делдалдық;

·     баға белгілеу.

 Нарық күрделі құрылымнан тұрады. Зерттеу және сегменттеу құрылым келесімен анықталады:

-         меншік формасы;

-         тауарөндірушілер құрылымы;

-         сауда түрлері;

-         жекешелендіру және мемлекетсіздендіру деңгейімен.

  Құрылымы бойынша нарықты келесі критерий бойынша бөлуге болады:

1.Нарықты қатынас объектілерінің зерттеу және сегменттеу мүдделері бойынша:

·    тауар мен қызмет нарығы;

·     өндіріс факторлар нарығы;

·     қаржы нарығы;

·     ақпарат нарығы.

2.Географиялық орналасуы бойынша:

·     жергілікті;

·     аумақтық;

·     ұлттық;

·     әлемдік.

3.Бәсекенің шектелу деңгейі бойынша:

·     жетілдірілген бәсеке нарығы;

·     монополистік бәсеке нарығы;

·     олигополия нарығы;

·     монополия нарығы.

4.Нарық қатынас субъектілерінің түрлері бойынша:

·     көтерме сауда нарығы;

·     бөлшек сауда нарығы;

·     ауылшаруашылық өнімді мемлекеттік сатып алу нарығы.

5.Заң нормаларына сәйкестігі бойынша:

&mi

1 2 3 4 5 След.

скачать работу

Отправка СМС бесплатно