Қазақстан Республикасындағы ұйымдасқан және шетелдiк кәсiпорындардың қызметiн талдау

Ескерту: ОҚО бойынша экономика департаменті

2009 жылы ұйымдасқан және шетелдiк кәсiпорындар арқылы 1057,5 млн.теңгеге өнiм (жұмыс, қызмет көрсету) өндiрiлдi. Шетелдiң қатысуымен кәсiпорындардың негiзгi қызметiнiң негiзгi түрлерi мұнай шикiзатын және табиғи газ (52,2% барлық өндiрiлген өнiмнiң) өндiру және металлургиялық өнiмдер шығару және металл өңдеу (23,8%) болып табылады, оның iшiнде түстi металл өндiруге 14,6%, қара металлургия өндiруге 8,8%-дан келедi.

Инвестиция өндiрiлген өнiмнiң шамамен 5%-ы мұнай өндiруге, электр қуатын, газ бен су өндiруге және таратуға – 4%, тас көмiрдi өндiру мен агломерациялауға – 2%-ы жұмсалды.

Ауыл шаруашылығы өнiмдерiн қайта өңдеу бойынша ұйымдасқан кәсiпорынның қызметi (өнiмнiң жалпы көлемiнiң 5%) әр түрлi  және келесiлердi қамтиды: ет өнiмдерiн консервiлеу, шығару, өңдеу, өсiмдiк, мал майларын өндiру; сүт өнiмдерiн, сусындар, астық өнеркәсiбiнiң өнiмдерi; жемiс және жидектердi консервiлеу, темекi бұйымдарын өндiру.

Мұнай шикiзатын және табиғи газ өндiрумен байланысты өнеркәсiптiк қызметтiң көлемi 19,3 млрд.теңгенi құрады. Одан басқа негiзгi кәсiпорындарға көрсетiлген қызметтер (сәулет және азаматтық құрылыс саласында техникалық сынақтар, талдау, жарнама, т.б.), сол сияқты жеке қызметтер көрсетiлдi.

Қазақстан Республикасы iшкi рыногындағы бірлесккен және шетелдiк кәсiпорындар 2007 жылы сатқан тауарларының (өздерi өндiрген өнiмдер, басқа кәсiпорындар және елдерден сатып алған тауарлар) көлемi 622,2 млрд.тенгенi құрады. Ең  көп өткiзiлген тауар Алматы қаласы кәсiпорындарына (өткiзiлген өнiмнiң 38,6%), Атырау облысы (13,4%), Батыс Қазақстан облысы (8,2%), Қарағанды облысы (7,3%), Алматы және Қызылорда облыстарына (6%-дан) тиесiлi. Оның iшiнде халыққа 109,9 млрд.теңгенiң тауары өткiзiлдi, оның 48%-ы Алматы қаласында, 24,3%-ы Алматы облысында, 9,8%-ы Қарағанды облысында.

Iшкi рынокта өткiзiлген тауар мен қызмет көрсетудiң ең үлкен көлемiн мына салалар алады: өңдеу өнеркәсiбi (21%); сауда және автомобиль және үйде қолданылған бұйымдарды жөндеу (18%); мұнай шикiзатын және газ өндiрумен байланысты қызмет көрсету (15%); жылжымайтын мүлiкпен жасалатын операция және жалға алу, көлiк пен байланыс (8%-дан).

Біріккен және шетелдiк кәсiпорындардың экспортқа шығарған өнiмi 5235,7 млн. АҚШ долл көлемiнде болды, оның экспорттық қызмет көрсетуi 387,7 млн. АҚШ долл (барлық көлемнiң 7,4%-ы). Ұйымдасқан кәсiпорындардың сыртқа шығарған өнiмдерiндегi Атырау облысының үлесi 29,3%, Қарағанды облысы – 27,9%, Алматы қаласы – 10,9%, Ақтөбе облысы – 6,8%, Батыс Қазақстан облысы – 6,3%-ды құрады.

Біріккен кәсiпорындардың шетке шығарған өнiмдерiнiң тiзiмi әзiрше көп емес. Елден негiзiнде шикiзат ресурстары ғана шығарылады. Экспорттың тауарлық құрылымында минералдық өнiмдер (экспорттың жалпы көлемiнiң 55,7%), қымбат емес бағалы металлдар мен бұйымдар (26,4%), оның iшiнде қара металл – 118%, мыс және одан жасалған бұйымдар – 12,5%.

Тiкелей инвестицияның құйылуының көп бөлiгi өндiру саласының инфрақұрылымын құру және дамытуға бағытталуы, тауар импорты бағалық көлемi мен халықаралық қызмет көрсетудiң өсуiнiң негiзгi факторы болды.

Импортталатын инвестициялық тауар мен халықаралық қызмет көрсетуге жоғарғы сұранысты қамтамасыз ететiн өндiргiш күштерге инвестицияның өсiмi ағымдағы операцияның 1,75 млрд.долл тапшылық есебiн анықтады, немесе оның жалпы iшкi өнiмге қатынасы 7,8%. Келесi диаграмма мен кестеде төлем балансының ағымдағы есебiнiң базалық параметрлерiнiң сальдолық нәтижесiнiң мәлiметтерi келтiрiлген (кесте 6).

Кесте 6

Төлем балансының ағымдағы базалық параметрiнiң сальдолық нәтижесi бойынша мәлiметтерi

Ескерту: ОҚО бойынша экономика департаменті

1 2 3 4

скачать работу

Отправка СМС бесплатно